The Rockefeller Foundation ile OpenAI Foundation, şehirlerin kamu hizmetlerinde yapay zekâ kullanmasına destek olacak 50 milyon dolarlık Cities Deliver programını 14 Ekim 2026'da başlattı. Program doğrudan belediyelere değil, şehir yönetimleriyle birlikte çalışan kâr amacı gütmeyen kuruluşlara ve sivil toplum kurumlarına hibe sağlayacak.
Küresel açık çağrıyla seçilecek projeler 500 bin dolar ile 2 milyon dolar arasında hibe alacak. İki vakıf, desteklenen projelerle dünya genelinde 100 milyona kadar şehir sakinine ulaşmayı hedefliyor. Başvurular 14 Ekim'de açıldı ve 29 Kasım 2026'da kapanacak.
Başvuru için belediye ortağı ve yapay zekâ bileşeni şart
Her projeyi uygun nitelikteki bir kuruluşun yürütmesi, çalışmada iş birliği yapmayı taahhüt eden bir şehir yönetiminin ortak olması ve projenin hayır amacı taşıması gerekiyor. Seçim iki aşamalı ilerleyecek. Kurumlar önce ilk başvurularını gönderecek, öne çıkanlar sürecin bir sonraki aşamasına davet edilecek.
Programın teknik koşulu, çözümlerin anlamlı bir öncü yapay zekâ bileşeni içermesi. Bu, karmaşık görevleri yerine getirmek için yakın dönemde geliştirilmiş modellerin kullanılması anlamına geliyor ve bu yetenekler şehirlerin mevcut araç ve sistemleriyle birleştirilebiliyor. Başvuru sahipleri istedikleri model ve ürünleri seçebilecek, OpenAI teknolojisi kullanma zorunluluğu ya da bu yönde bir tercih yok. OpenAI Foundation da OpenAI PBC'den ayrı ve bağımsız çalışan kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak tanımlanıyor.
Dört hizmet alanı ve kapsam dışı kalan seçim projeleri
Çağrı dört alana odaklanıyor. Halk sağlığında saha hizmetinden hastalık gözetimine ve nüfus ölçeğinde önlemeye kadar uzanan çözümler aranıyor, engelli hizmetleri, gıdaya erişim ve beslenme de bu başlıkta yer alıyor. Ekonomik hareketlilik alanında işsiz veya eksik istihdam edilen sakinleri gelire, becerilere ve sosyal yardımlara bağlayan projeler destekleniyor. Yardım başvurularına kayıt, kariyer yönlendirmesi, beceri temelli işe alım ve işverenlerle uyumlu eğitim bu kapsamda sayılıyor.
Çevresel dayanıklılık başlığı, şehirlerin çevresel şokları öngörmesine, bunlara dayanmasına ve sonrasında toparlanmasına yardım eden çözümleri kapsıyor. Kamu güvenliği ve acil durum hizmetleri, enerji ve şebeke altyapısı ile risk altındaki bölgelerde arazi yönetimi bu alana giriyor. Sivil katılım alanında ise iki yönlü hizmet kanalları, katılımcı karar alma, dijital erişim, mahkeme hizmetleri ile izin ve düzenleme süreçleri yer alıyor. Oy verme veya seçimlerle ilgili projeler programın dışında tutuluyor.
Cali, Cape Town ve Rio'daki ilk projeler genişletilmek isteniyor
Program, Rockefeller Foundation ile OpenAI'ın 2023'te düzenlediği ve altı kıtadan 40'tan fazla şehir yöneticisini akademi, hayırseverlik ve sivil toplum temsilcileriyle bir araya getiren toplantıya dayanıyor. Katılımcılar yapay zekânın sorumlu biçimde uygulanması için yetenek, araç ve kaynak ihtiyacını öne çıkarmıştı. Rockefeller Foundation bu toplantının ardından Kolombiya'nın Cali, Güney Afrika'nın Cape Town ve Brezilya'nın Rio de Janeiro şehirlerinde projeler destekledi.
Cali Belediye Başkanı Alejandro Eder'e göre şehirde geliştirilen Dengue AI çözümü, dang humması salgınlarını üç haftaya kadar önceden tahmin ederek önleme çalışmalarını güçlendiriyor ve 2,2 milyondan fazla kişiye fayda sağlıyor. Rio de Janeiro'da ise Columbia Üniversitesi ve Rockefeller Foundation ile yürütülen ortaklıkta yapay zekâ destekli bir WhatsApp uyarı sistemi, Acari ve Jardim Maravilha'daki savunmasız nüfusu sel riskine karşı uyarmak için kullanılıyor.
Cape Town Belediye Başkanı Geordin Hill-Lewis, şehirde geliştirilen araçların sakinlere kendi dillerinde, sesli ya da yazılı olarak ve her gün kullandıkları bir platform üzerinden ulaşmayı amaçladığını aktarıyor. Rockefeller Foundation bu erken projelerdeki bazı ortaklara ek hibe vermeyi planlıyor. Planlanan genişlemeler arasında Rio'daki sel uyarı sisteminin daha fazla sakine ulaşması ve başka aşırı hava olaylarını da kapsaması, Dengue.AI tahmin modelinin Cali'den Cartagena'ya taşınması ve Cape Town'daki sakin katılım platformunun şehir içinde ve ötesinde erişimini büyütmesi bulunuyor.
Maliyet ve veri koruma belediyelerin önündeki engeller
Birleşmiş Milletler'in 2025 tahminlerine göre dünyadaki 8,2 milyar insanın yüzde 45'i şehirlerde yaşıyor. Vakıflar, şehir yönetimlerinin yapay zekâyı benimsemesinin önünde yüksek uygulama maliyetleri ve veri korumaya ilişkin belirsizlik gibi engeller bulunduğunu belirtiyor. Cities Deliver bu sorunlara kısmen hibe finansmanını ortak öğrenme imkânları ve şehir yöneticileriyle teknik ortaklardan oluşan ağlara erişimle birleştirerek yanıt vermeyi amaçlıyor. Programı Rockefeller Foundation'a bağlı RF Catalytic Capital yönetecek.
