ODTÜ'nün Ay yüzeyinde görev yapması planlanan CHERI projesinde prototip tamamlandı. Rektör Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, Antalya'da düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi IAC 2026'da yaptığı açıklamada tasarım çalışmalarının son aşamaya ulaştığını ve testlerin sürdüğünü bildirdi.
Proje, Çin Uzay Ajansı ile Çin'deki üniversite ve şirketlerin iş birliğiyle yürütülüyor. Yozgatlıgil'e göre çalışmada 120'nin üzerinde öğrenci ve akademisyen yer alıyor. İlk fırlatma için 2030 yılı hedefleniyor, ancak takvimin ODTÜ'nün kontrolü dışındaki nedenlerle gecikebileceği de dile getiriliyor.
İki otonom araç Güney Kutbu'nda birlikte çalışacak
CHERI tek bir gezgin değil, birlikte görev yapacak iki yapay zekâ destekli otonom mikro keşif aracından oluşuyor. Araçların Ay'ın Güney Kutbu bölgesinde çalışması planlanıyor. Bölge, az güneş ışığı alan noktaları ve aşırı düşük sıcaklıkları nedeniyle keşif araçları için zorlu koşullar barındırıyor.
Otonom yapı, Ay yüzeyindeki görevlerin Dünya'dan sürekli doğrudan kontrol gerektirmeden yürütülebilmesini amaçlıyor. İki aracın aynı anda sahada olması ise farklı noktalardan veri toplanmasına ve keşfin koordineli biçimde ilerlemesine imkân verecek. Araçlar çevrelerini inceleyerek topladıkları verilerle bölgenin yapısını anlamaya çalışacak.
Topografya, uzaktan kaya analizi ve haritalama
CHERI'nin temel görevleri arasında Ay yüzeyinin topografik özelliklerini incelemek, kaya örneklerini uzaktan algılama yöntemleriyle değerlendirmek ve keşfedilen alanların haritalanmasına katkı sağlamak bulunuyor. Yozgatlıgil, araçların görev sırasında kendi fotoğraflarını da çekeceğini söyleyerek projeyi esprili biçimde Ay'dan selfie gönderecek bir görev olarak tarif etti.
Testlerden uçuşa hazırlığa
Proje şu anda prototipin tamamlandığı ve testlerin sürdüğü aşamada bulunuyor. Çevresel testlerin sonuçları, uçuşa hazırlık çalışmaları ve uluslararası iş birliğinin ilerleyişi, araçların 2030 hedefine yetişip yetişemeyeceğini belirleyecek.
ODTÜ, CHERI'nin yanı sıra uzay teknolojileri alanında başka araştırmalar da yürütüyor. Bunlardan biri, uzay sistemleri ile yörüngedeki platformlar arasındaki haberleşme protokollerini geliştirmeyi hedefleyen ve Avrupa Birliği tarafından desteklenen Go Space projesi.
