ABD Başkanı Donald Trump, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savaşta kullandığı, Elon Musk'a ait şirketin işlettiği uydu sistemini yönetiminin aksatmadığını söyledi. Bu hafta başında sisteme getirilen kısıtlamalar, Ukrayna ordusunun Rus saldırı dronlarını önleme kapasitesini 24 saat boyunca zayıflatmıştı.
Trump cuma günü gazetecilere, konuyu o sabah kontrol ettiğini ve kısıtlamanın kendilerinden kaynaklanmadığını anlattı. Bunu herhangi birinin yapıp yapmadığını bilmediğini, kendisinin yapmadığını ve Musk'ın da yaptığını düşünmediğini ekledi. Trump bu sözleri, yavaşlatma emrinin Beyaz Saray'dan geldiğini öne süren Reuters haberine ilişkin bir soruyu yanıtlarken söyledi. Aldığı bilgiye göre sistemin şu anda hiçbir kısıtlama olmadan tam kapasiteyle çalıştığını da belirtti.
Starlink ile Starshield arasındaki ayrım
Ukrayna iki ayrı uydu sistemine dayanıyor. SpaceX'in ticari ağı Starlink iletişim, kara kuvvetleri, lojistik ve gelen dronları düşüren savunma amaçlı dronlar için kullanılıyor. Starshield ise ABD hükümetinin kontrolünde ve saldırı amaçlı askeri operasyonlarda devreye giriyor. Ukrayna tarafı her iki sistemin de kısıtlandığını söylüyor.
Bu ayrım, sorumluluk tartışmasının merkezinde yer alıyor. Musk çarşamba günü X'te yaptığı paylaşımda, Starshield'daki aksamada ABD hükümetinin parmağı olduğunu ima etti. Musk'a göre Starshield sistemleri ABD hükümetine ait ve onun kontrolünde bulunuyor, hız veya kullanım sınırlarına da ABD ordusu ve son kertede başkan karar veriyor.
Hız sınırı sahada neyi değiştirdi
Ukrayna ordusu keşif ve önleme dronlarını Starlink üzerinden kontrol ediyor ve yönetiyor. Bu nedenle sistem tam kapasiteyle çalışmadığında istihbarat toplama, önleme dronlarını kullanma ve Rusya'ya yönelik uzun menzilli saldırılar düzenleme kabiliyeti aksıyor. Bu haftaki kısıtlamanın en somut sonucu, Rus saldırı dronlarının 24 saat boyunca daha zor önlenmesi oldu.
Kısıtlama doğrudan hıza bağlı bir sınır olarak uygulandı. Ukraynalı yetkililere göre terminaller hareket halindeyken yalnız saatte 160 kilometreye kadar olan hızlarda çalışıyor. Bu sınırın üzerinde seyreden dronlar ve diğer araçlar için bağlantı kesiliyor. Hızlı hareket eden saldırı ve önleme dronları bu eşiğin üzerinde kaldığında uydu bağlantısını kaybediyor.
Kiev'in şüphesi ve petrol yaptırımları gerginliği
Ukraynalı yetkililer Trump'ın açıklamasına derin bir şüpheyle yaklaşıyor ve ABD hükümetinden birinin yavaşlatma kararına katıldığına inanıyor. Bir Ukraynalı yetkili, SpaceX ile görüşen kendi ekiplerinin Beyaz Saray'ın karara dahil olduğunu aktardığını söyledi.
Kısıtlamalar, ABD ile Ukrayna arasında Trump'ın Rus petrol satışlarına yönelik yaptırımları kaldırma anlaşması nedeniyle patlak veren yeni krizden birkaç gün sonra geldi. Zelenskiy bu adımı eleştirdi, ardından Trump Ukrayna'nın yeni bir devlet başkanı seçmesi çağrısında bulundu. Bu zamanlama, Trump yönetiminin ve belki de Musk'ın Ukrayna'yı Rus petrol rafinerilerine düzenlediği saldırılar ve Zelenskiy'nin Trump'ın Rusya ile yaptığı dizel anlaşmasını eleştirmesi nedeniyle cezalandırdığı yönünde endişelere yol açtı.
