Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, ordunun Elon Musk'a ait SpaceX'in uydu sistemlerini kullanımının 17 Ekim itibarıyla hâlâ kısmen kısıtlı olduğunu söyledi. Hafta içinde hizmetin tamamen eski haline döndüğüne dair işaretler gelmişti, ancak Zelenskiy'e göre sistem belirli bir hızın üzerinde çalışmamaya devam ediyor.
Sorun 14 Ekim'de, SpaceX'in Starlink sisteminin askeri sürümü olan Starshield terminallerinin belirli bir hıza yaklaştıklarında bağlantıyı kaybetmesiyle başladı. Ukraynalı yetkililer ertesi gün bağlantının yeniden sağlandığını bildirmişti. Zelenskiy ise saatte 161 kilometrelik hız sınırının yerinde durduğunu doğruladı.
Kısıtlama bağlantıyı kesmiyor, hızı sınırlıyor
Ukraynalı yetkililere göre Starlink ve Starshield ağı kısıtlamalardan önce saatte 400 kilometreye ulaşan dronlarda bile çalışıyordu. Şimdi kullanım saatte 161 kilometreyle sınırlı. Zelenskiy, Ukrayna ordusunun Cuma günü sistemi Avrupa Birliği ülkelerinde araçlarla test ettiğini anlattı. Saatte 180 kilometre hızla giden araçlarda uydu bağlantısı sürdü, ancak araçlar Ukrayna'ya geçtikten sonra sistem saatte 161 kilometrede bağlantıyı kesti.
Zelenskiy bu testten, kısıtlamaların Avrupa Birliği ülkelerinde değil yalnız Ukrayna içinde uygulandığı sonucunu çıkardı ve durumu planlı bir operasyon olarak nitelendirdi. Ukrayna lideri, hız sınırının teknik sorunlardan kaynaklandığı yönündeki SpaceX açıklamasına da kuşkuyla yaklaştı.
Starlink ve Starshield cephede hangi işleri görüyor
Ukrayna iki ayrı uydu sistemine dayanıyor. SpaceX'in Starlink sistemi iletişim, kara kuvvetleri, lojistik ve gelen dronları düşüren savunma dronları için kullanılıyor. Starshield ise ABD hükümetinin denetiminde ve taarruz amaçlı askeri işlerde devrede. Ukrayna her iki sistemin de kısıtlandığını açıkladı.
Hız sınırının en doğrudan etkisi önleyici dronlarda görülüyor. Zelenskiy, bazı önleyici dronların hızlı hareket eden jet motorlu Rus dronlarını yakalamak için Starlink kullandığını söyledi. Sınır, cephe hattındaki askerlere yiyecek, su ve teçhizat taşıyan dronların işini de zorlaştırıyor. Ukrayna ordusu keşif ve önleme dronlarını Starlink üzerinden yönettiği için sistemin tam kapasiteyle çalışmaması istihbarat toplama ve Rusya'ya yönelik uzun menzilli saldırı kabiliyetini de sınırlıyor.
Kısıtlamanın kaynağı konusunda birbirini suçlayan açıklamalar
Ukraynalı yetkililer, kısıtlamanın Trump yönetiminin mi yoksa Musk'ın mı siyasi kararı olduğunu hâlâ çözmeye çalıştıklarını söylüyor. Bir Ukraynalı yetkiliye göre SpaceX şirket olarak sorunun teknik olduğunu belirtiyor, şirketteki temasları kararın Beyaz Saray'dan geldiğini aktarıyor, Beyaz Saray'a sorulduğunda ise sorumlu olarak Musk gösteriliyor.
Musk Çarşamba günü X'te yaptığı paylaşımda Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunu ve onun denetiminde bulunduğunu, hız ya da kullanım sınırlarına ABD ordusunun ve nihayetinde ABD Başkanı'nın karar verdiğini yazdı. Başkan Donald Trump ise Cuma günü Beyaz Saray'ın Ukrayna'nın sistemi kullanımını kısıtlamada bir rolü olmadığını söyledi.
Tartışmayı İngiliz Telegraph gazetesinin Cuma günü yayımladığı ve Musk'ın Ukrayna ordusunun kullandığı Starlink ve Starshield ağlarını yavaşlatmayı Trump'a önerdiğini öne süren haberi büyüttü. Bir Beyaz Saray yetkilisi bu iddiayı tamamen yanlış olarak niteledi, Starlink'in hiç yavaşlatılmadığını ve hizmetin şu anda çalıştığını söyledi. Kısıtlamalar, ABD ile Ukrayna arasında Trump'ın Rus petrol satışlarına yönelik yaptırımları kaldırmayı kabul etmesiyle başlayan yeni gerginlikten birkaç gün sonra ortaya çıktı.
Starlink meselesi barış görüşmeleri kanalına taşındı
Zelenskiy'in aktardığına göre Ukrayna'nın baş müzakerecisi Rustem Umerov Cuma günü Trump'ın danışmanı ve özel temsilcisi Jared Kushner ile Starlink sorununu görüştü. İki taraf, Trump yönetiminin savaşı sona erdirmek için Rusya ile anlaşmaya yönelik son teklifini ele almak üzere ABD ve Ukrayna heyetlerinin önümüzdeki hafta bir araya gelmesini de konuştu.
